Feiten over vaccins

Vaccinaties worden wereldwijd toegepast als een zeer doeltreffend middel om mensen te beschermen tegen infectieziekten. Ze helpen ook om verspreiding van ziekten binnen een gemeenschap te voorkomen. De werking van vaccins berust op het beginsel dat ze het immuunsysteem (het natuurlijke afweersysteem van het lichaam) ‘leren’ zich tegen specifieke ziekten te verdedigen. Vaccins zijn vooral gericht op de bestrijding van ziekten die worden veroorzaakt door virussen of bacteriën.

Het allereerste vaccin werd in de 18e eeuw ontwikkeld in het Verenigd Koninkrijk. Het betrof een vaccin tegen pokken, een dodelijke ziekte. Dankzij vaccinatie zijn pokken bij de mens inmiddels wereldwijd uitgeroeid. Het laatste bekende natuurlijk voorkomende geval van pokken deed zich in 1977 in Somalië voor.

Vandaag de dag bestaan er vaccins tegen een groot aantal ziekten. Er wordt onderzoek gedaan om vaccins te ontwikkelen tegen nog meer ziekten. Nog niet zo lang geleden is er een vaccin ontwikkeld tegen de virusziekte Ebola en er wordt onderzoek gedaan naar vaccins ter bescherming tegen het humaan immunodeficiëntie-virus (hiv).

doctor with a vaccine
© iStock

Veiligheid, kwaliteit en normen

Voordat een nieuw vaccin kan worden gebruikt, wordt het aan strenge tests onderworpen. Het vaccin kan alleen worden goedgekeurd voor gebruik in de Europese Unie (EU) en de Europese Economische Ruimte (EER) na een wetenschappelijke evaluatie van de resultaten van deze tests die ertoe dient de kwaliteit, veiligheid en doeltreffendheid ervan te waarborgen.

Deze evaluatie moet aantonen dat de voordelen die een vaccin biedt voor de bescherming van mensen tegen ziekten veel groter zijn dan enig risico dat zich eventueel zou kunnen voordoen. De wetenschappelijke deskundigen die vaccins evalueren, kijken altijd heel zorgvuldig naar de voordelen en eventuele risico's, met name omdat vaccins aan gezonde mensen worden toegediend.

Alleen dan, na goedkeuring, kan een vaccin worden geproduceerd, op de markt gebracht en gebruikt om mensen te beschermen. Een vaccin wordt voortdurend gecontroleerd om ervoor te zorgen dat het veilig en doeltreffend blijft.

Zoals bij elk geneesmiddel kunnen sommige mensen bijwerkingen ondervinden van een vaccin, maar deze zijn meestal mild en van korte duur. Het kan gaan om een lichte temperatuursverhoging dan wel pijn of roodheid op de injectieplaats. Ernstige bijwerkingen komen zeer zelden voor.

Voordelen van vaccinatie

Vaccins voorkomen ziekten die anders ernstige gezondheidsproblemen, blijvende invaliditeit of zelfs de dood kunnen veroorzaken.

Goedkeuring van vaccins in de Europese Unie

Voordat een vaccin in de EU kan worden goedgekeurd, moet het door de ontwikkelaar eerst aan strenge tests...

Bewaking van de vaccinveiligheid en melden van bijwerkingen

Zodra een vaccin is goedgekeurd voor gebruik, houden de nationale autoriteiten van de EU/EER-landen en het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) voortdurend toezicht op bijwerkingen bij mensen die het vaccin hebben ontvangen.

Effectiviteit van vaccins

Het vermogen van een vaccin om een specifieke ziekte te voorkomen, bepaalt hoe effectief het is.

Hoe werken vaccins?

Elk virus en elke bacterie brengt een unieke respons teweeg in het immuunsysteem waarbij een specifieke reeks cellen in het bloed...

Besluitvorming over vaccingebruik in de verschillende Europese landen

De afzonderlijke Europese landen beslissen zelf welke vaccins deel uitmaken van hun nationale vaccinatieprogramma...

Page last updated 13 mrt 2020