Fatti dwar it-tilqim

It-tilqim jintuża mad-dinja kollha bħala mod effettiv ħafna għall-protezzjoni tan-nies mit-teħid ta’ mard infettiv. Jgħin ukoll fil-prevenzjoni għat-tixrid tal-mard fil-komunità. It-tilqim jaħdem billi ‘jgħallem’ lis-sistema immunitarja (id-difiżi naturali tal-ġisem) biex tiddefendi ruħha kontra marda speċifika. Huwa jimmira l-aktar lejn mard ikkawżat minn viruses jew batterji.

L-ewwel tilqima ġiet żviluppata fis-seklu 18 fir-Renju Unit. Kienet tilqima kontra l-ġidri, marda qerrieda. Il-ġidri, illum il-ġurnatanqerdet mid-dinja kollha fil-bnedmin bis-saħħa tat-tilqim. L-aħħar każ magħruf li seħħ b’mod naturali ġie rreġistrat fl-1977 fis-Somalja.

Illum il-ġurnata, hemm tilqim għal ħafna mard. Ir-riċerka tibqa’ għaddejja biex tiżviluppa tilqim kontra aktar mard. Dan l-aħħar, ġiet żviluppata tilqima kontra l-virus tal-marda tal-Ebola, u qed issir riċerka dwar tilqim li jipproteġu kontra l-virus tal-immunodefiċjenza umana (HIV).

doctor with a vaccine
© iStock

Sikurezza, kwalità ustandards

Qabel kwalunkwe tilqima ġdida tkun tista’ tintuża, irid isirilha ttestjar rigoruż. It-tilqima tista’ tiġi approvata biss għall-użu fl-Unjoni Ewropea (UE) u ż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) wara evalwazzjoni xjentifika tar-riżultati ta’ dawn it-testijiet biex tiżgura l-kwalità, is-sikurezza u l-effikaċja tagħha.

Din l-evalwazzjoni teħtieġ turi li l-benefiċċji tat-tilqima fil-protezzjoni tan-nies kontra l-mard humaħafna akbar minn kwalunkwe riskju potenzjali. L-esperti xjentifiċi li jevalwaw it-tilqim dejjem iqisu l-benefiċċji u kwalunkwe riskju potenzjali b’attenzjoni kbira, b’mod partikolari minħabba tilqim li jingħata lil nies f’saħħithom.

B’hekk biss, wara l-approvazzjoni, tista’ tilqima tiġimanifatturata, titqiegħed fis-suq u tintuża biex tipproteġi lin-nies. It-tilqima tkun qed tiġi ssorveljata kontinwament biex jiġi żgurat li tibqa’ sikura u effettiva.

Bħal kull mediċina oħra, xi wħud min-nies jistgħu jesperjenzaw effetti sekondarji mit-tilqima, iżda dawn ikunu ġeneralment ħfief u ma jdumux. Dawn jistgħu jinkludu deni ħafif, jew uġigħ jew ħmura fis-sit tal-injezzjoni. Effetti sekondarji serji huma rari ħafna.

Benefiċċji tat-tlaqqim

Il-vaċċini jipprevjenu mard li kieku seta’ jikkawża problemi serji tas-saħħa, diżabilità permanenti jew saħansitra mewt.

Approvazzjoni tal-vaċċini fl-Unjoni Ewropea

Qabel ma vaċċin ikun jista’ jiġi approvat fl-UE, irid jgħaddi minn ittestjar rigoruż mill-iżviluppatur...

Monitoraġġ tas-sikurezza tal-vaċċin u rappurtar ta’ effetti sekondarji

Ladarba vaċċin jiġi approvat għall-użu, l-awtoritajiet nazzjonali tal-UE/taż-ŻEE u l-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (EMA), jimmonitorjaw kontinwament l-effetti sekondarji fuq in-nies li rċevew il-vaċċin.

L-effettività tat-tilqim

Il-kapaċità ta' tilqima li tipprevjeni marda speċifika tiddetermina l-effettività tagħha.

Kif jaħdmu l-vaċċini

Kull virus u batterju joħloq reazzjoni unika fis-sistema immunitarja li tinvolvi sett speċifiku ta’ ċelloli fid-demm...

Deċiżjonijiet dwar il-vaċċini li jintużaw f’pajjiżi Ewropej differenti

Pajjiżi Ewropej individwali jiddeċiedu liema vaċċini għandhom ikunu parti mill-programmi nazzjonali tat-tilqim tagħhom u ffinanzjati mis-sistemi tas-saħħa nazzjonali tagħhom.

Page last updated 13 Mar 2020