An dóigh a n-oibríonn vacsaíní

Tionscnaíonn gach víreas agus baictéar trúig freagartha uathúil sa chóras imdhíonachta, a bhaineann le tacar ar leith ceall san fhuil, sa smior agus sa chorp ar fad, ar a dtugtar T-chealla agus B-chealla i measc cinn eile.

Déanann vacsaín freagairt imdhíonachta a spreagadh, agus spreagann cuimhne an choirp ar ghalar ar leith, gan an galar sin a theacht air.

Sa chuid is mó de vacsaíní, tá foirm an-lag nó díghníomhachtaithe (maraithe) de víreas nó de bhaictéar is cúis le galar de ghnáth, nó cuid bheag den víreas nó den bhaictéar. Tugtar an antaigin air sin.

Nuair a thugtar an vacsaín do dhuine, aithníonn an córas imdhíonachta an antaigin mar ‘choimhthíoch’. Gníomhachtaíonn sé sin na cealla sa chóras imdhíonachta ionas go maireann siad an víreas nó an baictéar is cúis leis an ngalar agus go ndéanann siad antasubstaintí ina choinne. Is próitéiní speisialta iad antasubstaintí a chuidíonn leis an víreas nó an baictéar a mharú.

Má tharlaíonn go dtéann an duine i dteagmháil leis an bhfíorvíreas nó fíorbhaictéar ina dhiaidh sin, ‘cuimhneoidh’ a chóras imdhíonachta uirthi nó air. Déanfaidh sé na hantashubstaintí cearta a tháirgeadh agus na cealla imdhíonachta cearta go tapa leis an víreas nó baictéar a mharú, rud a chosnóidh an duine ar an ngalar.

Maireann imdhíonacht ar feadh blianta, agus uaireanta ar feadh an tsaoil. Tá éagsúlacht ar an bhfad ama de réir galair agus vacsaíne.

Ní hamháin go gcosnaíonn imdhíonacht trí vacsaíniú an duine imdhíonta féin ach chomh maith leis sin cosnaíonn daoine nach bhfuil vacsaínithe sa phobal, amhail naíonáin atá ró-óg le vacsaíniú a fháil. Ní fhéadfadh an ‘chomh-imdhíonacht’ seo oibriú ach amháin má tá go leor daoine vacsaínithe.

Ar an taobh eile, duine a éiríonn imdhíonach tríd an ngalar a fháil, féadann sé daoine eile nach bhfuil vacsaínithe a nochtadh ar an ngalar. Tá riosca aimhréidheanna ar an duine sin chomh maith.

      How vaccines work
      1. Antaigin 2. Antasubstaintí 3. Freagairt imdhíonachta

      Tá móilín ar a dtugtar mRNA i roinnt vacsaíní níos nuaí, in ionad antaigine. Tá treoracha ag an mRNA seo chun antaigin a dhéanamh atá comhionann le cuid bheag de víreas fíor.

      Nuair a thugtar vacsaín mRNA do dhuine, léann cuid dá gcealla na treoracha mRNA. Ina dhiaidh sin, táirgeann na cealla seo an antaigin go ceann tréimhse ghearr sula mbriseann siad síos an mRNA. Aithníonn córas imdhíonachta an duine an antaigin mar ‘choimhthíoch’ ar an mbealach céanna, ag gníomhachtú na gceall imdhíonachta agus ag déanamh antasubstaintí. Is vacsaíní mRNA iad roinnt vacsaíní COVID-19.

        Comhábhair vacsaíne

        I dteannta le hantaigin amháin nó níos mó ná sin, tá comhábhair eile ann i vacsaín.

        Page last updated 17 Fea 2021